“Dự án của tôi có phải qua thẩm định quốc phòng, an ninh không?” — câu trả lời của Luật Đầu tư 2025 (Luật 143/2025/QH15, hiệu lực 01/3/2026) là: không phải mọi dự án. Yếu tố quốc phòng, an ninh (QP-AN) được kiểm soát qua 3 cửa tiền kiểm + 1 lớp hậu kiểm/chế tài — cửa nào “bật” tùy thuộc vào vị trí đất của dự án và hình thức đầu tư. Nắm sai khung này, nhà đầu tư nước ngoài dễ mắc hai lỗi đối nghịch: hoặc bỏ sót thủ tục bắt buộc (nhất là khi M&A), hoặc tự áp thêm thủ tục mà luật không yêu cầu.
Bản đồ 3 cửa + 1 lớp hậu kiểm
- Cửa 1 — M&A: nhà đầu tư nước ngoài góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp vào tổ chức kinh tế có đất tại khu vực ảnh hưởng QP-AN.
- Cửa 2 — Chấp thuận chủ trương: dự án đề nghị Nhà nước giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất tại khu vực ảnh hưởng QP-AN.
- Cửa 3 — Điều kiện tiếp cận thị trường: ngành, nghề có điều kiện liên quan đến QP-AN (Điều 8 + Phụ lục IV).
- Lớp hậu kiểm: đình chỉ, ngừng, chấm dứt hoạt động khi dự án gây phương hại đến QP-AN — xảy ra sau khi dự án vận hành, không phải “cửa thẩm định”.
Cửa 1 — M&A: bẫy lớn nhất trong thực tế
Đây là cửa dễ bị bỏ sót nhất, vì nhiều nhà đầu tư nghĩ “mua cổ phần công ty Việt Nam thì liên quan gì đến quốc phòng”. Luật trả lời khác.
Điều kiện (Điều 21.2 + Điều 75.4 NĐ 96)
- Nhà đầu tư nước ngoài góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp phải đáp ứng: điều kiện tiếp cận thị trường (Điều 8); bảo đảm quốc phòng, an ninh (điểm b khoản 2 Điều 21); và điều kiện về nhận, sử dụng đất tại đảo; xã, phường, đặc khu khu vực biên giới; xã, phường ven biển (điểm c khoản 2 Điều 21).
- Khoản 4 Điều 75 Nghị định 96/2026/NĐ-CP (ban hành và có hiệu lực 31/3/2026): điều kiện QP-AN và đất đai này áp dụng khi tổ chức kinh tế có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tại đảo, khu vực biên giới, ven biển hoặc khu vực khác có ảnh hưởng đến QP-AN — nhưng trừ tổ chức kinh tế thực hiện dự án đầu tư tại khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, khu kinh tế.
Thủ tục: đăng ký TRƯỚC khi đổi thành viên, cổ đông (Điều 21.3(c) + Điều 76.5 NĐ 96)
Khi tổ chức kinh tế có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tại các khu vực nêu trên, nhà đầu tư nước ngoài phải thực hiện thủ tục đăng ký góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp trước khi thay đổi thành viên, cổ đông (điểm c khoản 3 Điều 21). Quy trình lấy ý kiến QP-AN tại khoản 5 Điều 76 Nghị định 96 (lưu ý: thủ tục này nằm ở Điều 76, không phải Điều 75 — Điều 75 chỉ quy định điều kiện):
- Trong 02 ngày làm việc, cơ quan đăng ký đầu tư lấy ý kiến Bộ Chỉ huy quân sự cấp tỉnh và Công an cấp tỉnh.
- Trong 05 ngày làm việc, hai cơ quan này trả lời — quá hạn không có ý kiến thì được coi là đã đồng ý (chấp thuận ngầm).
- Trong 10 ngày làm việc, cơ quan đăng ký đầu tư xem xét và thông báo cho nhà đầu tư.
Sau khi được chấp thuận góp vốn, nhà đầu tư mới thực hiện thay đổi thành viên, cổ đông tại cơ quan đăng ký kinh doanh (khoản 6 Điều 76); quyền và nghĩa vụ xác lập khi hoàn tất thủ tục.
Ví dụ thực tế: nhà đầu tư nước ngoài mua 40% cổ phần công ty Việt Nam sở hữu đất tại xã, phường ven biển — phải đăng ký góp vốn và qua thủ tục lấy ý kiến QP-AN 02/05/10 ngày trước khi cập nhật danh sách cổ đông. Bỏ qua bước này là vi phạm thủ tục.
Cửa 2 — Chấp thuận chủ trương đầu tư
Khoản 9 Điều 24 Luật 143/2025/QH15: dự án có đề nghị Nhà nước giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất tại khu vực có ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh thuộc diện chấp thuận chủ trương đầu tư. Thẩm quyền: Chủ tịch UBND cấp tỉnh (điểm a khoản 3 Điều 25), trừ khi dự án đồng thời thuộc diện Thủ tướng Chính phủ hoặc Quốc hội chấp thuận vì lý do khác.
Thủ tục lấy ý kiến (điểm b, c khoản 1 Điều 31 Nghị định 96): đối với dự án tại khu vực ảnh hưởng QP-AN, trong 02 ngày làm việc cơ quan đăng ký đầu tư lấy ý kiến Bộ Chỉ huy quân sự cấp tỉnh, Công an cấp tỉnh về việc đáp ứng điều kiện bảo đảm QP-AN; hai cơ quan này trả lời trong 07 ngày làm việc.
Vai trò của Bộ Quốc phòng, Bộ Công an (điểm đ khoản 2 Điều 91 Nghị định 96): xây dựng, ban hành hoặc trình cấp có thẩm quyền ban hành văn bản xác định khu vực có ảnh hưởng đến QP-AN; thẩm định, có ý kiến về việc đáp ứng yêu cầu bảo đảm QP-AN. Lưu ý: Bộ Quốc phòng, Bộ Công an không “cấp phép” hay “phê duyệt” dự án FDI — vai trò của hai Bộ là xác định khu vực, thẩm định và cho ý kiến; quyết định chấp thuận chủ trương thuộc Chủ tịch UBND cấp tỉnh (hoặc Thủ tướng/Quốc hội trong trường hợp tương ứng).
Cửa 3 — Điều kiện tiếp cận thị trường
Điều 8 Luật 143/2025/QH15 kết hợp Phụ lục IV (Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện) — bản của Luật 143/2025/QH15, hiện hành tại thời điểm viết bài (tháng 10/2026). Nhà đầu tư cần đối chiếu ngành, nghề dự án với Phụ lục IV này, không trích từ các bài báo tổng hợp.
Lưu ý thời điểm: Luật 24/2026/QH16 sẽ thay Phụ lục IV mới (137 ngành, nghề, cắt 62 ngành) nhưng chưa có hiệu lực (hiệu lực 01/3/2027) — không dùng làm căn cứ hiện hành.
Lớp hậu kiểm, chế tài — không phải “cửa thẩm định”
Sau khi dự án đi vào vận hành, luật còn một lớp kiểm soát hậu kiểm:
- Khoản 3 Điều 5: đình chỉ, ngừng, chấm dứt hoạt động đầu tư kinh doanh nếu gây phương hại hoặc có nguy cơ gây phương hại đến quốc phòng, an ninh quốc gia.
- Khoản 3 Điều 35: Thủ tướng Chính phủ quyết định ngừng hoặc ngừng một phần hoạt động của dự án đầu tư khi gây phương hại đến quốc phòng, an ninh.
- Khoản 3 Điều 12: trường hợp thay đổi pháp luật vì lý do quốc phòng, an ninh, nhà đầu tư không được tiếp tục áp dụng ưu đãi đầu tư cũ — đây là ngoại lệ của nguyên tắc bảo đảm đầu tư khi thay đổi pháp luật.
Phụ lục tham khảo: “khu vực có ảnh hưởng đến QP-AN” là gì?
Khoản 7 và 8 Điều 2 Nghị định 96 định nghĩa chặt khái niệm này để nhà đầu tư tự đối chiếu vị trí đất:
- Khoản 7: đảo và xã, phường, đặc khu khu vực biên giới; xã, phường ven biển.
- Khoản 8 (“khu vực khác”) gồm 7 nhóm: (a) khu vực có công trình QP-AN, khu quân sự, khu vực cấm, khu vực bảo vệ, vành đai an toàn; (b) khu vực giáp ranh các mục tiêu quan trọng về chính trị, kinh tế, ngoại giao, khoa học-kỹ thuật, văn hóa, xã hội do lực lượng Cảnh sát nhân dân vũ trang canh gác, bảo vệ; (c) công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia và hành lang bảo vệ; (d) khu kinh tế – quốc phòng; (đ) khu công nghiệp an ninh, khu công nghiệp an ninh lưỡng dụng; (e) khu vực có giá trị phòng thủ quân sự, quốc phòng theo quy hoạch của Thủ tướng Chính phủ; (g) khu vực không cho phép tổ chức, cá nhân nước ngoài sở hữu nhà ở để bảo đảm QP-AN.
Lưu ý: “khu vực không cho phép người nước ngoài sở hữu nhà ở” (điểm g) chỉ là một trong bảy nhóm cấu thành “khu vực khác” — đừng đồng nhất hai khái niệm này.
Câu hỏi thường gặp
Dự án trong khu công nghiệp có phải thẩm định QP-AN khi M&A không?
Không — khoản 4 Điều 75 Nghị định 96 loại trừ tổ chức kinh tế thực hiện dự án tại khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, khu kinh tế khỏi điều kiện QP-AN + đất đai khi M&A.
Quá 05 ngày mà Bộ Chỉ huy quân sự không trả lời thì sao?
Được coi là đã đồng ý (chấp thuận ngầm) — điểm b khoản 5 Điều 76 Nghị định 96. Không phải “bị từ chối”.
Bộ Quốc phòng có “phê duyệt” dự án FDI không?
Không. Bộ Quốc phòng, Bộ Công an có vai trò xác định khu vực ảnh hưởng QP-AN, thẩm định và cho ý kiến (điểm đ khoản 2 Điều 91 Nghị định 96); quyết định chấp thuận chủ trương thuộc Chủ tịch UBND cấp tỉnh (hoặc Thủ tướng Chính phủ/Quốc hội trong trường hợp tương ứng).
Mua cổ phần công ty Việt Nam không có đất tại khu vực nhạy cảm thì sao?
Điều kiện QP-AN + đất đai khi M&A (Điều 21.2(b)(c), Điều 75.4) chỉ đặt ra khi tổ chức kinh tế có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tại khu vực ảnh hưởng QP-AN — không phải mọi thương vụ M&A của nhà đầu tư nước ngoài đều phải qua thẩm định QP-AN.
Dự án của quý vị có đất tại khu vực biên giới, ven biển hoặc đang chuẩn bị thương vụ M&A? Liên hệ FLAT Law Firm qua trang Liên hệ để rà soát nghĩa vụ thẩm định QP-AN trước khi ký kết.
Thông tin trên chỉ mang tính tham khảo, không phải tư vấn pháp lý. Các trích dẫn theo văn bản hiện hành tại thời điểm viết bài (tháng 10/2026); nhà đầu tư cần đối chiếu văn bản gốc trước khi áp dụng.
Ghi chú minh bạch: Bài viết do hệ thống sản xuất nội dung AI của FLAT Law Firm soạn thảo, sẽ được hội đồng kiểm duyệt nội bộ (AI Legal Council) rà soát trước khi xuất bản; bài viết chưa được luật sư người thật rà soát.