Trả lời ngắn: Giống cây trồng mới được bảo hộ theo Chương XII Luật Sở hữu trí tuệ (Điều 158–196, VBHN 67/VBHN-VPQH) và Nghị định 79/2023/NĐ-CP. Điểm cần nhớ đầu tiên: cơ quan tiếp nhận là Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) — không phải Cục Sở hữu trí tuệ (theo quy định hiện hành). Điều kiện cốt lõi gồm tính mới, tính khác biệt, tính đồng nhất, tính ổn định và tên gọi phù hợp; thời hạn bảo hộ 25 năm đối với cây thân gỗ, cây leo và 20 năm đối với các cây còn lại.
1. Điều kiện được bảo hộ
- Tính mới (Điều 159): giống cây trồng mất tính mới nếu vật liệu nhân giống hoặc sản phẩm thu hoạch của giống đã được bán hoặc phân phối vì mục đích khai thác quá 01 năm (trong nước) hoặc 04–06 năm (ngoài nước) trước ngày nộp đơn đăng ký. Đây là mốc thời gian sống còn — mọi hoạt động thương mại hóa giống trước khi nộp đơn đều phải tính toán trong giới hạn này.
- Tính khác biệt: giống phải khác biệt rõ ràng với các giống đã được biết đến rộng rãi tại thời điểm nộp đơn.
- Tính đồng nhất: các cây trong cùng một giống phải thể hiện các tính trạng liên quan một cách đồng nhất.
- Tính ổn định: các tính trạng liên quan được giữ nguyên qua các chu kỳ nhân giống.
- Tên gọi phù hợp (Điều 163 khoản 1): tên giống phải trùng với tên đã đăng ký tại nước thành viên UPOV (nếu giống đã được đăng ký tại nước thành viên của Công ước UPOV) — không được đặt tên gây nhầm lẫn hoặc vi phạm thuần phong mỹ tục.
2. Hồ sơ nộp ở đâu?
Hồ sơ đăng ký bảo hộ giống cây trồng mới nộp tại Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật — Bộ Nông nghiệp và Môi trường (theo quy định hiện hành), không phải Cục Sở hữu trí tuệ. Hồ sơ gồm: tờ khai đăng ký, bản mô tả giống cây trồng, ảnh chụp, tài liệu chứng minh quyền đăng ký và các tài liệu khác theo Nghị định 79/2023/NĐ-CP.
3. Thẩm định và khảo nghiệm DUS
Sau thẩm định hình thức, giống cây trồng được đưa vào khảo nghiệm DUS — kiểm tra tính khác biệt (Distinctness), đồng nhất (Uniformity) và ổn định (Stability) thông qua trồng khảo nghiệm theo quy trình kỹ thuật. Kết quả khảo nghiệm là căn cứ quyết định cấp hay từ chối cấp Bằng bảo hộ giống cây trồng. Chủ đơn cần chuẩn bị đủ vật liệu giống đạt chất lượng để phục vụ khảo nghiệm, vì thiếu hoặc sai vật liệu có thể kéo dài thời gian xử lý.
4. Quyền và nghĩa vụ sau khi được cấp Bằng
- Thời hạn bảo hộ: 25 năm đối với giống cây thân gỗ và cây leo; 20 năm đối với các giống cây còn lại.
- Thù lao cho tác giả (Điều 191 khoản 1): luật quy định mức thù lao tối thiểu mà chủ Bằng bảo hộ phải trả cho tác giả giống cây trồng theo các mức 10%, 15%, 35% tùy trường hợp — đây là nghĩa vụ luật định, cần thể hiện rõ trong thỏa thuận nội bộ giữa tổ chức và tác giả.
- Nghĩa vụ duy trì: chủ Bằng phải duy trì tính đồng nhất, ổn định của giống trong suốt thời hạn bảo hộ và nộp phí duy trì hiệu lực theo quy định.
Câu hỏi thường gặp
Đăng ký bảo hộ giống cây trồng nộp ở cơ quan nào?
Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) theo quy định hiện hành — không phải Cục Sở hữu trí tuệ.
Đã bán giống ra thị trường rồi còn đăng ký được không?
Còn, nếu việc bán/phân phối vì mục đích khai thác chưa quá 01 năm trong nước (hoặc 04–06 năm ngoài nước) trước ngày nộp đơn — quá giới hạn này thì mất tính mới (Điều 159).
Bằng bảo hộ giống cây trồng có thời hạn bao lâu?
25 năm với cây thân gỗ, cây leo; 20 năm với các cây còn lại.
Khảo nghiệm DUS là gì?
Là khảo nghiệm kiểm tra tính khác biệt, đồng nhất và ổn định của giống — căn cứ để cấp Bằng bảo hộ.
Tác giả giống cây trồng được hưởng thù lao thế nào?
Điều 191 khoản 1 quy định mức thù lao luật định 10%/15%/35% tùy trường hợp mà chủ Bằng phải trả cho tác giả.
Nguồn trích dẫn
- Luật Sở hữu trí tuệ — Văn bản hợp nhất 67/VBHN-VPQH (Chương XII, Điều 158–196).
- Nghị định 79/2023/NĐ-CP.
Viện, trung tâm nghiên cứu hoặc doanh nghiệp giống cây trồng đang chuẩn bị hồ sơ đăng ký bảo hộ giống mới, cần rà soát điều kiện tính mới hay quy trình khảo nghiệm? Liên hệ qua trang Liên hệ của FLAT Law Firm để được tư vấn.
Nội dung pháp lý của bài viết do AI Legal Council của FLAT soát xét và trình chủ sở hữu phê duyệt; đây không phải ý kiến của luật sư người thật và không thay thế tư vấn pháp lý cho từng trường hợp cụ thể.
Thông tin tham khảo, không phải tư vấn pháp lý.
