Cơ chế bỏ phiếu đặc biệt cho quyết định có xung đột lợi ích trong JV

Khi công ty liên doanh ký hợp đồng với chính công ty mẹ của cổ đông đa số, lá phiếu của cổ đông đó không còn trung lập. Cơ chế bỏ phiếu đặc biệt — loại phiếu của bên có xung đột khỏi mẫu số — là công cụ giữ cho quyết định còn giá trị khi bị soi lại.

Căn cứ pháp lý

Luật Doanh nghiệp 59/2020/QH14
Bộ luật Dân sự 91/2015/QH13

Khung luật định: chấp thuận giao dịch với người có liên quan

Luật Doanh nghiệp 59/2020/QH14 đặt ra cơ chế chấp thuận đối với giao dịch giữa công ty và người có liên quan của người quản lý/cổ đông lớn trong các cấu trúc luật định: giao dịch phải được Đại hội đồng cổ đông hoặc Hội đồng quản trị chấp thuận theo ngưỡng giá trị, và người có liên quan không được biểu quyết cho giao dịch của mình. Đây là nền tối thiểu; điều lệ và SHA của liên doanh thường siết chặt hơn vì xung đột trong JV đa dạng hơn luật lường trước (cổ đông vừa là nhà cung cấp, vừa là khách hàng, vừa cấp bản quyền).

Thiết kế cơ chế bỏ phiếu đặc biệt trong JV

Một cơ chế chạy được gồm bốn mảnh: định nghĩa “bên có xung đột” theo từng loại giao dịch (trực tiếp, qua công ty liên kết, qua người thân); nghĩa vụ khai báo lợi ích trước khi thảo luận; loại phiếu của bên xung đột khỏi cả số phiếu tính thông qua lẫn, khi cần, điều kiện đủ số lượng dự họp cho riêng vấn đề đó; và quyết định thay thế bởi cổ đông không xung đột hoặc chuyên gia độc lập khi mọi cổ đông đều xung đột. Điểm hay bị bỏ sót: người xung đột có được ngồi nghe thảo luận và nhận tài liệu hay không — nên quy định rõ để tránh rò rỉ thông tin đàm phán giá.

Hệ quả khi quyết định được thông qua bằng phiếu xung đột

Giao dịch thông qua nhờ lá phiếu lẽ ra phải bị loại có nguy cơ bị yêu cầu tuyên vô hiệu hoặc hủy nghị quyết, kèm trách nhiệm bồi thường của người quản lý liên quan nếu công ty thiệt hại. Bên muốn bảo vệ giao dịch sẽ lập luận kết quả không đổi dù loại phiếu đó — vì vậy hồ sơ họp phải thể hiện rõ: ai khai báo xung đột, ai rời phòng/không biểu quyết, và tỷ lệ thông qua tính trên mẫu số đã loại trừ. Biên bản càng chi tiết, giao dịch càng khó bị lật.

Câu hỏi thường gặp

Cơ chế?

Đó là cơ chế trong điều lệ/SHA (và một phần luật định cho giao dịch với người có liên quan): cổ đông có lợi ích riêng trong một quyết định không được dùng phiếu của mình cho quyết định đó; tỷ lệ thông qua được tính trên phiếu của các cổ đông không xung đột. Mục đích là bảo đảm quyết định phản ánh lợi ích công ty, không phải lợi ích riêng của một phía.

Tỷ lệ?

Có, với giao dịch thuộc diện luật định: Luật Doanh nghiệp 59/2020/QH14 yêu cầu chấp thuận đúng cấp đối với giao dịch với người có liên quan và người có liên quan không được biểu quyết. Với các tình huống ngoài diện luật định, việc loại phiếu chỉ bắt buộc nếu điều lệ/SHA quy định — đó là lý do JV cần tự thiết kế cơ chế này ngay từ đầu.

Loại trừ phiếu?

Nguy cơ chính: nghị quyết/giao dịch bị yêu cầu tuyên vô hiệu hoặc bị hủy, và người có liên quan phải bồi thường thiệt hại cho công ty. Nếu chứng minh được kết quả vẫn đạt ngưỡng khi loại phiếu xung đột và giao dịch theo giá thị trường, cơ hội giữ hiệu lực sẽ cao hơn — nhưng rủi ro tố tụng vẫn còn nguyên.

Tranh chấp?

Định nghĩa xung đột theo nhóm giao dịch; nghĩa vụ khai báo bằng văn bản trước họp; loại phiếu khỏi mẫu số thông qua và quy định riêng về quorum cho vấn đề xung đột; cơ chế thay thế khi tất cả đều xung đột (chuyên gia độc lập/định giá độc lập); và ghi biên bản chi tiết từng bước. Thiếu một mảnh, cơ chế dễ bị vô hiệu hóa khi tranh chấp thật xảy ra.

Bài viết liên quan

Kiểm duyệt chuyên môn: Hội đồng Luật sư – Công ty Luật TNHH FLAT (FLAT LAW FIRM)

Nội dung phân tích được đối chiếu trực tiếp với quy định pháp luật Việt Nam hiện hành và thực tiễn giải quyết hồ sơ đầu tư nước ngoài (FDI) tại FLAT LAW FIRM.

Xem hồ sơ Đội ngũ Luật sư Đặt lịch tham vấn trực tiếp