Nhà đầu tư trường quốc tế tại Việt Nam đang đứng trước một thay đổi khung pháp lý quan trọng: Bộ Giáo dục và Đào tạo đã công bố dự thảo nghị định mới về hợp tác, đầu tư với nước ngoài trong lĩnh vực giáo dục để lấy ý kiến, và khi được ban hành, văn bản này sẽ thay thế Nghị định 86/2018/NĐ-CP (đã sửa đổi bởi Nghị định 124/2024/NĐ-CP). Bài viết này phân tích các điểm thay đổi đáng chú ý nhất của dự thảo và những việc nhà đầu tư nên chuẩn bị ngay từ giai đoạn dự thảo — lưu ý dự thảo chưa phải văn bản có hiệu lực tại ngày viết.
Khung hiện hành và vị trí của dự thảo
Hiện nay, đầu tư nước ngoài trong giáo dục được điều chỉnh bởi Nghị định 86/2018/NĐ-CP: cơ sở giáo dục có vốn nước ngoài phải đáp ứng điều kiện về vốn đầu tư tối thiểu theo cấp học, chương trình nước ngoài phải được thẩm định, và tỷ lệ học sinh Việt Nam theo học chương trình nước ngoài bị khống chế theo từng cấp học. Dự thảo mới được xây dựng nhằm thể chế hóa Nghị quyết 71-NQ/TW, theo hướng đơn giản hóa thủ tục, phân cấp mạnh hơn và chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, đồng thời siết yêu cầu công khai và bảo vệ quyền lợi người học.
Ba thay đổi lớn trong dự thảo
Thứ nhất, ở giáo dục mầm non và phổ thông, dự thảo hệ thống hóa ba hình thức liên kết giáo dục: thực hiện chương trình Việt Nam nhằm đạt mục tiêu chất lượng cao hơn; thực hiện chương trình tích hợp giữa chương trình Việt Nam và chương trình nước ngoài; và thực hiện chương trình giáo dục của nước ngoài. Hoạt động liên kết tại cơ sở công lập không được ảnh hưởng nhiệm vụ giáo dục được giao và không được dùng để thay thế chương trình bắt buộc. Thứ hai, dự thảo đề xuất bỏ giới hạn tỷ lệ học sinh Việt Nam học chương trình nước ngoài ở cấp trung học phổ thông — điểm nghẽn lớn nhất của mô hình trường quốc tế hiện nay — với điều kiện học sinh vẫn học các môn bắt buộc theo pháp luật Việt Nam. Thứ ba, chương trình tích hợp đã được một Sở Giáo dục và Đào tạo thẩm định, phê duyệt thì cơ sở khác được sử dụng mà không phải thẩm định lại nếu không thay đổi nội dung, giúp giảm đáng kể thời gian mở chương trình mới.
Tác động thực tế và việc cần chuẩn bị
Với nhà đầu tư đang vận hành trường theo Nghị định 86/2018, dự thảo không tạo quyền lợi ngay lập tức: mọi điều kiện hiện hành vẫn áp dụng cho đến khi nghị định mới ban hành và có hiệu lực. Tuy nhiên, kế hoạch mở rộng quy mô học sinh Việt Nam, thiết kế chương trình tích hợp và lộ trình tuyển sinh nên được xây dựng theo cả hai kịch bản. Nhà đầu tư đang thẩm định dự án mới cần lưu ý rủi ro “kẹp giữa hai khung”: hồ sơ nộp theo khung cũ nhưng vận hành dưới khung mới, đặc biệt về công khai học phí, điều kiện giáo viên nước ngoài và cơ chế hậu kiểm — hậu kiểm mạnh hơn đồng nghĩa cơ quan quản lý có thể kiểm tra, đình chỉ hoạt động liên kết khi phát hiện vi phạm sau khi đã cho phép triển khai.
Khuyến nghị
Doanh nghiệp nên theo dõi tiến trình ban hành qua Cổng thông tin của Bộ Giáo dục và Đào tạo, rà soát điều lệ và hợp đồng liên kết hiện tại để xác định điều khoản nào sẽ phải sửa khi khung mới có hiệu lực, và tránh ký cam kết tuyển sinh dài hạn dựa trên các quyền lợi mới chỉ nằm trong dự thảo. Khi nghị định được ban hành chính thức, cần đối chiếu toàn văn — đặc biệt là điều khoản chuyển tiếp cho các cơ sở đang hoạt động — trước khi điều chỉnh kế hoạch đầu tư.
Câu hỏi thường gặp
Dự thảo thay đổi điều kiện vốn, cơ sở vật chất như thế nào?
Dự thảo đi theo hướng đơn giản hóa thủ tục và tăng tự chủ, hậu kiểm thay cho tiền kiểm; điều kiện vốn và cơ sở vật chất cụ thể phải chờ toàn văn nghị định khi ban hành. Tại ngày viết, điều kiện vốn tối thiểu theo Nghị định 86/2018/NĐ-CP vẫn là khung áp dụng cho hồ sơ mới.
Quy định mới về chương trình nước ngoài và giáo viên ra sao?
Dự thảo hệ thống hóa ba hình thức liên kết ở mầm non và phổ thông, cho phép dùng lại chương trình tích hợp đã được một Sở Giáo dục và Đào tạo phê duyệt mà không thẩm định lại nếu không đổi nội dung. Yêu cầu về giáo viên và công khai chất lượng được giữ theo hướng bảo vệ người học; chi tiết chờ văn bản chính thức.
Tỷ lệ học sinh Việt Nam có còn bị khống chế không?
Theo dự thảo, giới hạn tỷ lệ học sinh Việt Nam học chương trình nước ngoài ở cấp trung học phổ thông được đề xuất bãi bỏ — đây là thay đổi được nhà đầu tư trường quốc tế chờ đợi nhất. Học sinh Việt Nam vẫn phải học các môn bắt buộc theo pháp luật. Lưu ý đây mới là nội dung dự thảo, chưa có hiệu lực.
Lộ trình áp dụng dự kiến thế nào?
Dự thảo được Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố lấy ý kiến từ tháng 9; thời điểm ban hành và hiệu lực chính thức chưa được xác định tại ngày viết. Nhà đầu tư nên lập kế hoạch theo hai kịch bản và theo dõi điều khoản chuyển tiếp trong văn bản cuối cùng.
Bài viết đã được FLAW AI Legal Council kiểm tra chất lượng