Nguyên tắc chung của pháp luật an toàn thực phẩm (ATTP) là: cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm phải có Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện ATTP trước khi hoạt động (Điều 34 Luật ATTP; khoản 1 Điều 11 Nghị định 15/2018/NĐ-CP). Tuy nhiên, không phải ngành nghề nào cũng phải xin — pháp luật liệt kê 10 nhóm cơ sở được miễn. Bài viết làm rõ ngành nào phải xin, ngành nào được miễn, hồ sơ và thẩm quyền cấp, theo khung pháp lý còn hiệu lực tại ngày 14/10/2026.
1. Khung pháp lý hiện hành (lưu ý giai đoạn chuyển tiếp)
- Luật ATTP 55/2010/QH12 (hiệu lực 01/7/2011), được sửa đổi bởi Luật 28/2018/QH14 (hiệu lực 01/01/2019 — lưu ý đúng là 28/2018, không phải “23/2018”) và Luật Thanh tra 84/2025/QH15 (hiệu lực 01/7/2025). Luật ATTP sửa đổi toàn diện hiện vẫn là dự thảo.
- Nghị định 15/2018/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 155/2018/NĐ-CP) — vẫn đang được áp dụng tại thời điểm 14/10/2026.
- Nghị định 46/2026/NĐ-CP (26/01/2026) đã bị tạm ngưng hiệu lực bởi Nghị quyết 15/2026/NQ-CP (06/4/2026), cho đến khi Luật ATTP (sửa đổi) và nghị định hướng dẫn có hiệu lực. Không làm hồ sơ theo Nghị định 46/2026/NĐ-CP — đây là bẫy lớn nhất trong năm 2026.
2. 10 nhóm cơ sở được miễn Giấy chứng nhận (khoản 1 Điều 12 Nghị định 15/2018/NĐ-CP)
- (a) Sản xuất ban đầu nhỏ lẻ;
- (b) Sản xuất, kinh doanh thực phẩm không có địa điểm cố định;
- (c) Sơ chế nhỏ lẻ;
- (d) Kinh doanh thực phẩm nhỏ lẻ;
- (e) Kinh doanh thực phẩm bao gói sẵn;
- (f) Sản xuất, kinh doanh dụng cụ, vật liệu bao gói, chứa đựng thực phẩm;
- (g) Nhà hàng trong khách sạn;
- (h) Bếp ăn tập thể không có đăng ký ngành nghề kinh doanh thực phẩm;
- (i) Kinh doanh thức ăn đường phố;
- (k) Cơ sở đã được cấp một trong các Giấy chứng nhận: GMP, HACCP, ISO 22000, IFS, BRC, FSSC 22000 còn hiệu lực.
Lưu ý quan trọng: các cơ sở thuộc diện miễn vẫn phải tuân thủ các điều kiện ATTP tương ứng với loại hình sản xuất, kinh doanh của mình.
3. Hiệu lực và cấp lại Giấy chứng nhận
- Hiệu lực: 3 năm (Điều 37 Luật ATTP).
- Trước 6 tháng tính đến ngày hết hạn, cơ sở phải nộp hồ sơ đề nghị cấp lại — pháp luật không có thủ tục “gia hạn” Giấy chứng nhận.
- Các trường hợp phải cấp lại: Giấy chứng nhận bị mất, rách, hủy hoại; hết thời hạn hiệu lực; thay đổi tên, địa chỉ, chủ cơ sở, ngành nghề kinh doanh; mở rộng quy mô hoặc thay đổi dây chuyền sản xuất ảnh hưởng đến ATTP.
4. Nộp hồ sơ ở đâu? (thẩm quyền cấp)
Theo Điều 35 Luật ATTP, thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận được phân công theo ngành, lĩnh vực:
- Bộ Y tế: cơ sở chế biến thức ăn, dịch vụ ăn uống, phụ gia thực phẩm, nước đóng chai, thực phẩm bảo vệ sức khỏe…
- Bộ Công Thương: rượu, bia, nước giải khát, sữa, bánh kẹo…
- Bộ Nông nghiệp và Môi trường: nông, lâm, thủy sản.
Từ 01/7/2025, thẩm quyền được phân cấp về cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh (Nghị định 136/2025/NĐ-CP, 146/2025, 148/2025). Riêng tại TP.HCM, hồ sơ nộp tại Sở An toàn thực phẩm TP.HCM.
5. Hồ sơ đề nghị cấp Giấy chứng nhận (Điều 36 Luật ATTP)
- Đơn đề nghị cấp Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện ATTP;
- Bản sao Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh;
- Bản thuyết minh về cơ sở vật chất, trang thiết bị, dụng cụ bảo đảm điều kiện ATTP;
- Giấy xác nhận đủ sức khỏe của chủ cơ sở và người trực tiếp sản xuất, kinh doanh thực phẩm;
- Giấy xác nhận đã được tập huấn kiến thức về ATTP của chủ cơ sở và người trực tiếp sản xuất, kinh doanh thực phẩm.
Khuyến nghị: khung pháp lý ATTP đang trong giai đoạn chuyển tiếp (Nghị định 46/2026/NĐ-CP bị tạm ngưng), doanh nghiệp nên kiểm tra lại trạng thái hiệu lực của văn bản ngay trước khi chuẩn bị và nộp hồ sơ.
Câu hỏi thường gặp
Hỏi: Quán ăn nhỏ, xe bán thức ăn đường phố có phải xin Giấy chứng nhận ATTP?
Đáp: Thức ăn đường phố và kinh doanh thực phẩm nhỏ lẻ thuộc 10 nhóm được miễn (khoản 1 Điều 12 Nghị định 15/2018/NĐ-CP), nhưng vẫn phải tuân thủ điều kiện ATTP tương ứng.
Hỏi: Giấy chứng nhận sắp hết hạn thì “gia hạn” thế nào?
Đáp: Pháp luật không có thủ tục gia hạn. Trước 6 tháng đến ngày hết hạn, cơ sở nộp hồ sơ đề nghị cấp lại Giấy chứng nhận.
Hỏi: Cơ sở tại TP.HCM nộp hồ sơ ở đâu?
Đáp: Nộp tại Sở An toàn thực phẩm TP.HCM, theo phân cấp từ 01/7/2025.
Cơ sở pháp lý: Luật An toàn thực phẩm 55/2010/QH12 (sửa đổi bởi Luật 28/2018/QH14 và Luật Thanh tra 84/2025/QH15); Nghị định 15/2018/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 155/2018/NĐ-CP) — đang áp dụng; Nghị quyết 15/2026/NQ-CP (06/4/2026) tạm ngưng Nghị định 46/2026/NĐ-CP; Nghị định 136/2025/NĐ-CP, 146/2025, 148/2025 về phân cấp. Tra cứu ngày 14/10/2026.
Bài viết mang tính tham khảo chung, không thay thế tư vấn pháp lý cho từng trường hợp cụ thể. Nội dung đã được Hội đồng QA rà soát.
Nhãn minh bạch: Bài viết do AI hỗ trợ soạn thảo và đã qua kiểm tra chất lượng bởi AI Legal Council của FLAT; nội dung chưa được luật sư người thật duyệt.
Xem thêm: Liên hệ FLAT Law Firm