Câu hỏi quyết định cấu trúc dự án: lĩnh vực của tôi có nằm trong diện “hạn chế tiếp cận thị trường” với nhà đầu tư nước ngoài không — và nếu có, là cấm hẳn hay được vào nhưng có điều kiện? Nhầm hai nhóm này, nhà đầu tư có thể mất hàng tháng chuẩn bị hồ sơ cho một dự án không bao giờ được duyệt.
Nhóm 1: chưa được tiếp cận — 17 ngành “cửa đóng”
Đây là các ngành nhà đầu tư nước ngoài không được phép tham gia: kinh doanh hàng hóa/dịch vụ độc quyền nhà nước trong thương mại; báo chí và thu thập tin tức; đánh bắt/khai thác hải sản; dịch vụ điều tra và an ninh; dịch vụ hành chính tư pháp (giám định tư pháp, thừa phát lại, đấu giá tài sản, công chứng, quản tài viên); đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài; xây hạ tầng nghĩa trang để chuyển nhượng quyền sử dụng đất; thu gom rác thải hộ gia đình; thăm dò dư luận; nổ mìn; vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ; nhập khẩu/phá dỡ tàu biển đã qua sử dụng; bưu chính công ích; chuyển khẩu hàng hóa; tạm nhập tái xuất; quyền xuất khẩu/nhập khẩu/phân phối với hàng hóa bị hạn chế; thu mua tài sản công tại đơn vị vũ trang. Cơ quan đăng ký đầu tư sẽ từ chối chấp thuận dự án thuộc nhóm này — không có đường vòng hợp pháp.
Nhóm 2: tiếp cận có điều kiện — “cửa mở nhưng có khóa”
Phần lớn lĩnh vực “nhạy cảm” thuộc nhóm này: được đầu tư nhưng phải đáp ứng điều kiện về tỷ lệ sở hữu vốn (ví dụ ngân hàng, chứng khoán), hình thức đầu tư (liên doanh bắt buộc hay được 100% vốn ngoại), năng lực tài chính/kinh nghiệm, hoặc đối tác Việt Nam. Điều kiện cụ thể theo điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên (WTO, CPTPP, EVFTA…) và pháp luật chuyên ngành — và có thể khác nhau theo quốc tịch nhà đầu tư (ưu đãi theo FTA).
Chiến lược cấu trúc cho nhà đầu tư
(1) Tra cứu trước khi cấu trúc: đối chiếu lĩnh vực với cả hai nhóm trước khi chọn mô hình 100% vốn ngoại hay liên doanh; (2) tận dụng FTA: nhà đầu tư từ EU, CPTPP có thể được điều kiện thuận lợi hơn cam kết WTO chung — quốc tịch là biến số chiến lược; (3) liên doanh là chìa khóa cho nhiều ngành nhóm 2: đối tác Việt Nam đúng không chỉ đáp ứng điều kiện pháp lý mà còn mở cửa quan hệ, thị trường; (4) với ngành nhóm 1: đừng cố — chuyển sang lĩnh vực liền kề hợp pháp.
Câu hỏi thường gặp
Có bao nhiêu ngành NĐTNN chưa được tiếp cận?
17 ngành — từ báo chí, đánh bắt hải sản đến bưu chính công ích và tạm nhập tái xuất.
Tiếp cận có điều kiện nghĩa là gì?
Được đầu tư nhưng phải đáp ứng điều kiện về tỷ lệ sở hữu, hình thức đầu tư, năng lực hoặc đối tác Việt Nam.
Điều kiện có khác theo quốc tịch?
Có — cam kết trong FTA (CPTPP, EVFTA) có thể cho nhà đầu tư từ nước thành viên điều kiện thuận lợi hơn.
Ngành nhóm 1 có cách nào đầu tư được?
Không có đường vòng hợp pháp — nên chuyển sang lĩnh vực liền kề được phép.
FLAT Law Firm phân tích điều kiện tiếp cận thị trường theo quốc tịch và lĩnh vực — thiết kế cấu trúc đầu tư (100% vốn ngoại/liên doanh) tối ưu và hợp pháp.
