Kinh doanh vận tải hàng hóa bằng xe ô tô là ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Từ ngày 01/01/2025, khung pháp lý điều chỉnh toàn bộ hoạt động này là Nghị định 158/2024/NĐ-CP — văn bản thay thế toàn bộ Nghị định 10/2020/NĐ-CP. Doanh nghiệp, hợp tác xã muốn vận chuyển hàng hóa thu tiền phải có Giấy phép kinh doanh vận tải, xe phải gắn phù hiệu theo quy định. Bài viết tổng hợp những điểm thực hành doanh nghiệp cần nắm.
1. Ai phải có giấy phép kinh doanh vận tải hàng hóa
Tổ chức, cá nhân kinh doanh vận tải hàng hóa bằng xe ô tô (thu cước, thu chi phí vận chuyển) phải được cấp Giấy phép kinh doanh vận tải trước khi đưa phương tiện vào hoạt động. Việc chở hàng nội bộ phục vụ sản xuất của chính doanh nghiệp, không kinh doanh vận tải, không thuộc diện bắt buộc có giấy phép — nhưng khi nhận vận chuyển thuê cho bên khác thì bắt buộc.
2. Khung pháp luật và hiệu lực văn bản (tính đến 14/10/2026)
- Nghị định 158/2024/NĐ-CP (hiệu lực 01/01/2025) — điều chỉnh kinh doanh vận tải bằng xe ô tô, thay thế toàn bộ Nghị định 10/2020/NĐ-CP.
- Luật Đường bộ 35/2024/QH15 và Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 36/2024/QH15 — luật nền thay thế Luật Giao thông đường bộ 2008.
- Nghị định 168/2024/NĐ-CP (được sửa bởi Nghị định 238/2026/NĐ-CP) — xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ.
- Thông tư 36/2024/TT-BGTVT, Thông tư 72/2025/TT-BXD — hướng dẫn chuyên ngành (lưu ý chức năng quản lý nhà nước về giao thông đã chuyển từ Bộ Giao thông vận tải sang Bộ Xây dựng).
3. Thẩm quyền cấp giấy phép: Sở Xây dựng
Giấy phép kinh doanh vận tải do Sở Xây dựng — cơ quan chuyên môn thuộc UBND tỉnh, thành phố — cấp. Sau quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy, đơn vị thực hiện chức năng quản lý giao thông tại địa phương là Sở Xây dựng, không còn Sở Giao thông vận tải. Doanh nghiệp nộp hồ sơ tại Sở Xây dựng nơi đặt trụ sở chính (đối chiếu địa chỉ cụ thể theo địa phương).
4. Điều kiện kinh doanh vận tải hàng hóa
Theo Nghị định 158/2024/NĐ-CP, doanh nghiệp phải đáp ứng các điều kiện cốt lõi sau:
- Phương tiện: xe thuộc quyền sở hữu của đơn vị kinh doanh hoặc có hợp đồng thuê theo quy định; đáp ứng niên hạn sử dụng, tiêu chuẩn an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường.
- Lái xe: có giấy phép lái xe phù hợp hạng phương tiện; đáp ứng điều kiện sức khỏe, không trong thời gian bị tước quyền sử dụng giấy phép lái xe.
- Bộ phận quản lý an toàn giao thông: đơn vị kinh doanh vận tải phải tổ chức bộ phận theo dõi, quản lý điều kiện an toàn giao thông theo quy định.
- Thiết bị giám sát hành trình: xe kinh doanh vận tải phải lắp thiết bị giám sát hành trình theo quy định, duy trì hoạt động và truyền dữ liệu.
5. Phù hiệu xe kinh doanh vận tải
Xe ô tô kinh doanh vận tải hàng hóa phải được cấp phù hiệu phù hợp loại hình (phù hiệu “XE TẢI”, phù hiệu xe container, xe đầu kéo…) và phải gắn đúng vị trí theo quy định. Phù hiệu có thời hạn gắn với thời hạn giấy phép hoặc chu kỳ kiểm định an toàn kỹ thuật. Xe kinh doanh vận tải không gắn phù hiệu, hoặc gắn phù hiệu hết hiệu lực, là vi phạm và bị xử phạt theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP.
6. Hồ sơ và thủ tục cấp giấy phép (khung chung)
Hồ sơ đề nghị cấp Giấy phép kinh doanh vận tải gồm: đơn đề nghị cấp phép, bản sao giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, danh sách phương tiện kèm giấy tờ chứng minh quyền sở hữu/thuê, danh sách lái xe kèm giấy phép lái xe, phương án tổ chức quản lý an toàn giao thông. Sở Xây dựng tiếp nhận, thẩm định và cấp phép; thời hạn giải quyết theo quy định tại Nghị định 158/2024/NĐ-CP và văn bản hướng dẫn.
7. Rủi ro khi hoạt động không giấy phép, không phù hiệu
Kinh doanh vận tải không có giấy phép, xe không gắn phù hiệu hoặc phù hiệu hết hạn bị xử phạt vi phạm hành chính theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP (đã được sửa bởi Nghị định 238/2026/NĐ-CP). Ngoài tiền phạt, phương tiện có thể bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả, tước phù hiệu có thời hạn. Doanh nghiệp cũng đối mặt rủi ro hợp đồng: khi xảy ra tranh chấp cước vận chuyển hoặc tai nạn, việc hoạt động không đủ điều kiện pháp lý làm suy yếu vị thế pháp lý của đơn vị vận tải.
8. Khuyến nghị thực hành
- Rà soát toàn bộ đội xe: giấy phép còn hiệu lực, phù hiệu còn hạn, thiết bị giám sát hành trình hoạt động.
- Không viện dẫn Nghị định 10/2020/NĐ-CP hay Luật Giao thông đường bộ 2008 trong hồ sơ, hợp đồng — các văn bản này đã hết hiệu lực.
- Nộp hồ sơ tại Sở Xây dựng, không phải Sở Giao thông vận tải.
- Lưu trữ hồ sơ phương tiện, lái xe, dữ liệu giám sát hành trình để phục vụ thanh tra, kiểm tra.
9. Câu hỏi thường gặp
Xe tải chở hàng nội bộ của công ty có cần giấy phép vận tải không?
Nếu chỉ vận chuyển hàng hóa phục vụ hoạt động của chính doanh nghiệp, không thu cước, không kinh doanh vận tải thì không thuộc diện bắt buộc. Khi nhận chở thuê cho bên ngoài thì phải có giấy phép.
Phù hiệu xe tải có thời hạn bao lâu?
Thời hạn phù hiệu gắn với thời hạn giấy phép kinh doanh vận tải hoặc chu kỳ kiểm định của phương tiện. Doanh nghiệp cần theo dõi và làm thủ tục cấp lại trước khi hết hạn.
Nộp hồ sơ xin giấy phép ở đâu?
Tại Sở Xây dựng tỉnh/thành phố nơi doanh nghiệp đặt trụ sở chính.
Kinh doanh vận tải không giấy phép bị xử lý thế nào?
Bị xử phạt vi phạm hành chính theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP (đã sửa bởi Nghị định 238/2026/NĐ-CP), kèm các biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định.
Nghị định 10/2020/NĐ-CP còn hiệu lực không?
Không. Nghị định 158/2024/NĐ-CP đã thay thế toàn bộ Nghị định 10/2020/NĐ-CP từ ngày 01/01/2025.
10. Nguồn trích dẫn
- Nghị định 158/2024/NĐ-CP về kinh doanh vận tải bằng xe ô tô (hiệu lực 01/01/2025)
- Luật Đường bộ 35/2024/QH15; Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 36/2024/QH15
- Nghị định 168/2024/NĐ-CP (sửa bởi Nghị định 238/2026/NĐ-CP) về xử phạt VPHC giao thông đường bộ
- Thông tư 36/2024/TT-BGTVT; Thông tư 72/2025/TT-BXD
Liên hệ FLAT Law Firm: Doanh nghiệp cần tư vấn thủ tục cấp Giấy phép kinh doanh vận tải, phù hiệu xe hoặc xử lý vi phạm giao thông đường bộ, vui lòng liên hệ FLAT Law Firm để được hỗ trợ.
Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm: Nội dung bài viết chỉ mang tính thông tin pháp lý tổng quát, không cấu thành tư vấn pháp lý cho trường hợp cụ thể. Văn bản pháp luật có thể thay đổi; vui lòng tham khảo ý kiến luật sư trước khi áp dụng.
Nhãn minh bạch: Bài viết do đội ngũ biên tập với sự hỗ trợ của AI Legal Council kiểm tra chất lượng (QA); chưa được luật sư người thật xem xét, phê duyệt.