Trả lời ngắn: CÓ. Người giữ chức vụ, quyền hạn tại doanh nghiệp nhà nước (DNNN) nhận hối lộ bị xử lý theo Điều 354 Bộ luật Hình sự. Chủ thể của tội nhận hối lộ không giới hạn ở cán bộ, công chức nhà nước — khoản 6 Điều 354 còn mở rộng tới cả người có chức vụ, quyền hạn trong doanh nghiệp, tổ chức ngoài Nhà nước. Tử hình với tội nhận hối lộ đã bị bãi bỏ từ 01/7/2025.
Thuật ngữ dùng trong bài: “người có chức vụ, quyền hạn tại DNNN” — bám nguyên văn điều luật. Luật không liệt kê định nghĩa “cán bộ DNNN” trong Điều 354; phạm vi áp dụng dưới đây là suy từ khoản 1 + khoản 6, không phải định nghĩa có sẵn trong luật.
1. Chủ thể tội nhận hối lộ (khoản 1)
“Người nào lợi dụng chức vụ, quyền hạn trực tiếp hoặc qua trung gian nhận hoặc sẽ nhận bất kỳ lợi ích nào… cho chính bản thân người đó hoặc cho người hoặc tổ chức khác để làm hoặc không làm một việc vì lợi ích hoặc theo yêu cầu của người đưa hối lộ”.
Người giữ chức vụ, quyền hạn tại DNNN — giám đốc, phó giám đốc, kế toán trưởng, trưởng phòng, người có thẩm quyền quyết định trong DNNN — là “người có chức vụ, quyền hạn” theo nghĩa của khoản 1.
2. Phạm vi mở rộng tới cả khu vực ngoài nhà nước (khoản 6)
Điều 354 khoản 6:
“Người có chức vụ, quyền hạn trong các doanh nghiệp, tổ chức ngoài Nhà nước mà nhận hối lộ, thì bị xử lý theo quy định tại Điều này.”
Nếu luật đã mở rộng tới cả doanh nghiệp, tổ chức ngoài Nhà nước, thì người có chức vụ, quyền hạn tại DNNN — khu vực gắn chặt hơn với Nhà nước — đương nhiên thuộc phạm vi điều luật. Đây là phạm vi áp dụng suy từ khoản 1 + khoản 6, không phải định nghĩa liệt kê trong luật (luật không viết đích danh “cán bộ DNNN”).
3. Khung hình phạt hiện hành (không còn tử hình)
| Khoản | Tình tiết | Khung phạt |
|---|---|---|
| Khoản 1 | Tiền/tài sản/lợi ích vật chất từ 2.000.000 đồng đến dưới 100.000.000 đồng, hoặc lợi ích phi vật chất (dưới 2 triệu vẫn phạm tội nếu đã bị xử lý kỷ luật hoặc đã bị kết án về tội tham nhũng mà còn vi phạm) | Tù 02–07 năm |
| Khoản 2 | Có tổ chức; lạm dụng chức vụ, quyền hạn; của hối lộ từ 100.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng; đòi hối lộ, sách nhiễu; biết của hối lộ là tài sản Nhà nước; phạm tội 02 lần trở lên… | Tù 07–15 năm |
| Khoản 3 | Của hối lộ từ 500.000.000 đồng đến dưới 1.000.000.000 đồng; gây thiệt hại từ 3 tỷ đến dưới 5 tỷ đồng (trích đầy đủ cần đối chiếu nguyên văn VBHN 135) | Tù 15–20 năm |
| Khoản 4 | Của hối lộ từ 1.000.000.000 đồng trở lên, hoặc gây thiệt hại từ 5.000.000.000 đồng trở lên | Tù 20 năm hoặc tù chung thân |
Tử hình đã bị bãi bỏ với tội nhận hối lộ từ 01/7/2025 (Luật 86/2025/QH15, khoản 23 Điều 1).
4. Hình phạt bổ sung (khoản 5)
Cấm đảm nhiệm chức vụ nhất định từ 01 đến 05 năm, có thể phạt tiền từ 60.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.
Câu hỏi thường gặp
Hỏi: Trưởng phòng vật tư của tổng công ty nhà nước nhận “hoa hồng” 30 triệu đồng từ nhà thầu có phạm tội nhận hối lộ không?
Đáp: Có thể — người có chức vụ, quyền hạn tại DNNN nhận lợi ích để làm/không làm việc vì lợi ích của người đưa thuộc chủ thể khoản 1 Điều 354 (ngưỡng từ 2 triệu đồng).
Hỏi: Người có chức vụ ở công ty tư nhân nhận hối lộ có bị xử lý như cán bộ nhà nước không?
Đáp: Có — theo khoản 6 Điều 354, người có chức vụ, quyền hạn trong doanh nghiệp, tổ chức ngoài Nhà nước mà nhận hối lộ cũng bị xử lý theo Điều 354, khung hình phạt như nhau.
Hỏi: Tội nhận hối lộ có còn án tử hình không?
Đáp: Không — tử hình đã bị bãi bỏ với tội nhận hối lộ từ 01/7/2025; khung cao nhất hiện nay là tù 20 năm hoặc tù chung thân.
Nguồn trích dẫn
- Bộ luật Hình sự — Văn bản hợp nhất 135/VBHN-VPQH ngày 05/9/2025 (Điều 354) — thuvienphapluat.vn
- Luật số 86/2025/QH15 ngày 25/6/2025, hiệu lực 01/7/2025 (khoản 23 Điều 1: bỏ tử hình tội nhận hối lộ)
Bài viết mang tính thông tin tham khảo, không phải tư vấn pháp lý. Nội dung chờ luật sư FLAT Law Firm rà soát trước khi xuất bản.
Thông tin mang tính tham khảo, không phải tư vấn pháp lý. Nội dung do AI Legal Council kiểm tra chất lượng, chưa được luật sư người thật duyệt.