FLAT LAW FIRM

Thuế

Xuất hóa đơn GTGT cho hàng xuất khẩu tại chỗ (EPE): thủ tục hải quan và hóa đơn

100 Polish zloty bill on top of financial documents and invoices on desk.

Một xe hàng chạy từ nhà máy nội địa tới doanh nghiệp chế xuất cách đó vài chục kilomet, không qua bất kỳ cửa khẩu nào, nhưng về pháp lý lại là một lô hàng xuất khẩu. Toàn bộ quyền lợi thuế suất 0% và hoàn thuế đầu vào của người bán treo trên việc cặp tờ khai và hóa đơn của lô hàng đó có khớp nhau hay không.

Hàng nào được coi là xuất khẩu tại chỗ và ai đứng ở hai đầu tờ khai

Xuất nhập khẩu tại chỗ theo Nghị định 69/2018/NĐ-CP bao phủ ba hình thái chính: sản phẩm gia công cùng máy móc, nguyên liệu dư thừa của hợp đồng gia công; hàng hóa mua bán giữa doanh nghiệp nội địa với doanh nghiệp chế xuất hoặc doanh nghiệp trong khu phi thuế quan; và hàng hóa thương nhân nước ngoài mua bán nhưng chỉ định giao, nhận ngay tại Việt Nam cho một doanh nghiệp Việt Nam khác. Trong quan hệ với doanh nghiệp chế xuất, doanh nghiệp nội địa là người xuất khẩu tại chỗ và doanh nghiệp chế xuất là người nhập khẩu tại chỗ, mỗi bên mở một tờ khai theo loại hình tương ứng và hai tờ khai phải liên kết được với nhau qua số quản lý nội bộ mà bên xuất khai báo.

Trình tự thời gian là điểm gãy phổ biến nhất của hồ sơ: bên nhập khẩu tại chỗ phải hoàn thành tờ khai nhập trong thời hạn 15 ngày làm việc kể từ ngày thông quan tờ khai xuất khẩu. Để quá hạn này, lô hàng vẫn giao nhận bình thường về mặt vật lý nhưng cặp chứng từ hải quan không còn khép kín, và hệ quả rơi thẳng vào điều kiện thuế suất 0% của bên bán ở phần dưới đây. Bộ phận kho vận vì thế cần một cảnh báo hạn 15 ngày cho từng lô, thay vì dồn tờ khai nhập thành việc cuối tháng.

Hóa đơn 0%: ba điều kiện và những lô hàng không được hưởng dù giao cho EPE

Theo Luật Thuế giá trị gia tăng 48/2024/QH15 và Nghị định 181/2025/NĐ-CP, hàng hóa bán cho doanh nghiệp chế xuất để phục vụ sản xuất xuất khẩu được áp thuế suất 0% khi hội đủ ba điều kiện: có hợp đồng mua bán thể hiện việc giao hàng cho doanh nghiệp chế xuất, có chứng từ thanh toán qua ngân hàng, và có tờ khai hải quan đã hoàn thành thủ tục theo đúng loại hình tại chỗ. Trên hóa đơn điện tử, người bán ghi thuế suất 0% và thông tin người mua là doanh nghiệp chế xuất nhận hàng; tờ khai hải quan trong quan hệ mua bán với doanh nghiệp chế xuất được sử dụng thay cho hóa đơn thương mại trong hồ sơ hải quan.

Không phải mọi thứ giao vào cổng doanh nghiệp chế xuất đều hưởng 0%. Nhóm hàng hóa, dịch vụ phục vụ sinh hoạt trực tiếp của doanh nghiệp chế xuất như điện, nước, văn phòng phẩm và hàng tiêu dùng sinh hoạt thuộc diện ngoại lệ áp thuế như bán nội địa. Ranh giới nằm ở mục đích sử dụng: nguyên liệu, linh kiện đưa vào sản xuất thuộc thế giới 0%, còn hàng phục vụ đời sống của nhà máy thuộc thế giới thuế suất thông thường, và cùng một nhà cung cấp thường phải chạy song song cả hai thế giới này trong cùng một tháng.

Thanh toán và hoàn thuế: nơi hồ sơ đẹp vẫn có thể mất tiền

Thanh toán qua ngân hàng là điều kiện cứng của thuế suất 0%, kể cả khi người mua là doanh nghiệp chế xuất ở ngay khu công nghiệp bên cạnh. Thanh toán bằng tiền mặt, cấn trừ công nợ không có thỏa thuận và chứng từ hợp lệ, hoặc thanh toán qua tài khoản của một bên thứ ba không được ủy quyền đều là những lý do kinh điển khiến cơ quan thuế bác điều kiện và áp lại thuế suất nội địa trên toàn bộ doanh thu của lô hàng. Trường hợp thương nhân nước ngoài ủy quyền cho doanh nghiệp tại Việt Nam thanh toán thay, việc ủy quyền phải được thể hiện trong hợp đồng và chứng từ ngân hàng phải truy vết được tới giao dịch gốc.

Thuế giá trị gia tăng đầu vào phục vụ hàng xuất khẩu tại chỗ được khấu trừ và hoàn theo cơ chế hoàn thuế cho hàng xuất khẩu, với điều kiện nền là bộ hồ sơ 0% của từng lô phải hoàn chỉnh. Thực tiễn kiểm tra sau hoàn thường quay lại đúng ba điểm: cặp tờ khai có khép kín trong hạn 15 ngày hay không, chứng từ thanh toán có qua ngân hàng và đúng chủ thể hay không, và hàng bán ra có thực sự thuộc nhóm phục vụ sản xuất hay bị lẫn nhóm sinh hoạt. Doanh nghiệp bán thường xuyên cho doanh nghiệp chế xuất nên lưu hồ sơ theo từng lô thay vì theo tháng, để khi một lô bị loại khỏi diện hoàn, phần thiệt hại không lan sang các lô còn lại.

Câu hỏi thường gặp

Bán hàng cho EPE xuất hóa đơn GTGT 0%?

Được áp thuế suất 0% nếu lô hàng phục vụ sản xuất xuất khẩu của doanh nghiệp chế xuất và đủ ba điều kiện theo Luật Thuế giá trị gia tăng 48/2024/QH15 cùng Nghị định 181/2025/NĐ-CP: hợp đồng mua bán giao hàng cho doanh nghiệp chế xuất, chứng từ thanh toán qua ngân hàng và tờ khai hải quan tại chỗ đã hoàn thành thủ tục. Hóa đơn điện tử ghi thuế suất 0% cho doanh nghiệp chế xuất nhận hàng. Ngoại lệ: điện, nước, văn phòng phẩm và hàng phục vụ sinh hoạt của doanh nghiệp chế xuất không hưởng 0% mà áp thuế như giao dịch nội địa.

Tờ khai xuất nhập khẩu tại chỗ?

Hai tờ khai cho một lô hàng theo Nghị định 69/2018/NĐ-CP và hướng dẫn hải quan hiện hành: doanh nghiệp nội địa mở tờ khai xuất khẩu tại chỗ, doanh nghiệp chế xuất mở tờ khai nhập khẩu tại chỗ, liên kết với nhau qua số quản lý nội bộ trên tờ khai xuất. Bên nhập phải hoàn thành tờ khai nhập trong 15 ngày làm việc kể từ ngày thông quan tờ khai xuất. Trong quan hệ mua bán với doanh nghiệp chế xuất, hóa đơn giá trị gia tăng được dùng thay hóa đơn thương mại trong hồ sơ hải quan.

Thanh toán?

Bắt buộc qua ngân hàng đối với phần giá trị thuộc diện thuế suất 0%. Tiền mặt, cấn trừ không có thỏa thuận hợp lệ hoặc trả qua bên thứ ba không được ủy quyền đều làm mất điều kiện 0% và có thể khiến toàn bộ doanh thu lô hàng bị áp lại thuế suất nội địa. Nếu thương nhân nước ngoài ủy quyền doanh nghiệp Việt Nam thanh toán thay, ủy quyền phải ghi trong hợp đồng và chứng từ chuyển tiền phải truy vết được tới hợp đồng gốc.

Hoàn thuế?

Thuế giá trị gia tăng đầu vào phục vụ lô hàng xuất khẩu tại chỗ được khấu trừ và hoàn theo cơ chế hoàn thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, sau khi bộ hồ sơ của lô hàng đã đủ điều kiện 0%. Khi kiểm tra hoàn thuế, cơ quan thuế rà soát chủ yếu ba điểm: cặp tờ khai xuất nhập có khép kín đúng hạn 15 ngày làm việc, thanh toán có qua ngân hàng và đúng chủ thể, và hàng hóa có đúng nhóm phục vụ sản xuất hay không. Lưu hồ sơ theo từng lô giúp cô lập rủi ro khi một lô bị loại.

Bài viết liên quan

Kiểm duyệt chuyên môn: Hội đồng Luật sư – Công ty Luật TNHH FLAT (FLAT LAW FIRM)

Nội dung phân tích được đối chiếu trực tiếp với quy định pháp luật Việt Nam hiện hành và thực tiễn giải quyết hồ sơ đầu tư nước ngoài (FDI) tại FLAT LAW FIRM.