Một doanh nghiệp Việt Nam ký hợp đồng với đối tác nước ngoài: bên nước ngoài cung cấp nguyên liệu, doanh nghiệp Việt Nam tổ chức sản xuất rồi xuất trả thành phẩm để hưởng thù lao — đó là gia công hàng hoá cho thương nhân nước ngoài. Chế độ này có thủ tục hải quan và ưu đãi thuế riêng, khác hẳn với tự nhập nguyên liệu – tự sản xuất – tự xuất khẩu (SXXK) hay mua đứt bán đoạn qua biên giới (tạm nhập tái xuất). Bài viết tổng hợp khung pháp lý, thủ tục hải quan và ưu đãi thuế đối với hoạt động gia công có yếu tố nước ngoài.
Phân biệt nhanh: gia công, SXXK, tạm nhập tái xuất
| Chế độ | Bản chất | Chế độ thuế / báo cáo |
|---|---|---|
| Gia công | Doanh nghiệp Việt Nam nhận gia công theo hợp đồng với thương nhân nước ngoài; nguyên liệu có thể do bên đặt gia công cung cấp; sản phẩm thuộc quyền định đoạt của bên đặt gia công; bên nhận hưởng thù lao gia công | Miễn thuế nhập khẩu nguyên liệu gia công + miễn thuế xuất khẩu sản phẩm gia công (khoản 6 Điều 16 Luật 107/2016/QH13); báo cáo quyết toán theo lượng |
| SXXK | Doanh nghiệp tự nhập nguyên liệu, tự sản xuất, tự xuất khẩu; quyền sở hữu thuộc doanh nghiệp | Miễn thuế nhập khẩu nguyên liệu (khoản 7 Điều 16); báo cáo quyết toán (Điều 60 Thông tư 38/2015/TT-BTC) theo tổng trị giá nhập – xuất – tồn |
| TNTX | Hàng nhập khẩu rồi xuất khẩu đi, không qua gia công, chế biến đáng kể tại Việt Nam; kinh doanh thương mại (mua đứt bán đoạn qua biên giới) | Chế độ thuế tạm nhập tái xuất riêng (thuế + đặt cọc/hoàn thuế) — không phải miễn thuế gia công |
Khái niệm gia công trong thương mại
Theo Điều 178 Luật Thương mại 36/2005/QH11 (tra văn bản hợp nhất 113/VBHN-VPQH ngày 28/8/2025): gia công trong thương mại là hoạt động thương mại mà bên nhận gia công sử dụng một phần hoặc toàn bộ nguyên liệu, vật liệu của bên đặt gia công để thực hiện một hoặc nhiều công đoạn sản xuất theo yêu cầu của bên đặt gia công để hưởng thù lao.
Hàng hoá gia công (Điều 180 Luật Thương mại): tất cả các loại hàng hoá đều có thể gia công, trừ hàng hoá thuộc diện cấm kinh doanh. Đối với gia công cho thương nhân nước ngoài để tiêu thụ ở nước ngoài, hàng hoá thuộc diện cấm kinh doanh, cấm xuất khẩu, cấm nhập khẩu có thể được gia công nếu được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép.
Hợp đồng gia công (Điều 179 Luật Thương mại): phải được lập thành văn bản hoặc hình thức khác có giá trị pháp lý tương đương.
Ai được nhận gia công cho thương nhân nước ngoài?
Theo Điều 51 Luật Quản lý ngoại thương 05/2017/QH14 (hiệu lực 01/01/2018) và Nghị định 69/2018/NĐ-CP về gia công hàng hoá có yếu tố nước ngoài (tra văn bản hợp nhất 24/VBHN-BCT vì một số điều đã được sửa đổi): tổ chức, cá nhân Việt Nam — kể cả thương nhân có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam — được nhận gia công cho thương nhân nước ngoài, trừ hàng hoá thuộc danh mục cấm xuất khẩu/tạm ngừng xuất khẩu, cấm nhập khẩu/tạm ngừng nhập khẩu; hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu theo giấy phép chỉ được ký hợp đồng gia công sau khi được cấp phép.
Thủ tục hải quan đối với hàng gia công
- Thông báo hợp đồng gia công / cơ sở sản xuất: tổ chức, cá nhân thông báo cơ sở sản xuất cho Chi cục Hải quan dự kiến làm thủ tục — điểm a khoản 1 Điều 56 Thông tư 38/2015/TT-BTC (sửa bởi khoản 36 Điều 1 Thông tư 39/2018/TT-BTC); đối chiếu thêm Thông tư 121/2025/TT-BTC (hiệu lực 01/02/2026) trước khi áp dụng chi tiết;
- Thủ tục hải quan hàng gia công: Điều 59, Điều 60 Luật Hải quan 54/2014/QH13 (tra văn bản hợp nhất 54/VBHN-VPQH ngày 23/3/2026) — lưu ý: Điều 38 Luật Hải quan quy định về “giám sát hải quan”, không phải thủ tục gia công;
- Hợp đồng gia công: Điều 38–45 Nghị định 69/2018/NĐ-CP (đối chiếu văn bản hợp nhất 24/VBHN-BCT khi trích từng điều cụ thể);
- Gia công lại: được thuê tổ chức, cá nhân khác gia công lại một phần hoặc toàn bộ, nhưng phải thông báo hợp đồng gia công lại cho Chi cục Hải quan nơi đã thông báo cơ sở sản xuất trước khi giao nguyên liệu, vật tư — khoản 1 Điều 62 Thông tư 38/2015/TT-BTC (sửa bởi Thông tư 39/2018/TT-BTC). Thông báo chậm chỉ bị xử phạt vi phạm hành chính (không bị ấn định thuế nếu đáp ứng điều kiện miễn thuế và hàng hoá thực tế đã xuất khẩu) — theo hướng dẫn nghiệp vụ của cơ quan hải quan;
- Trách nhiệm của tổ chức, cá nhân gia công (Điều 60 Luật Hải quan): thông báo cơ sở gia công; sử dụng nguyên liệu đúng mục đích; lưu giữ chứng từ; báo cáo quyết toán theo lượng.
Ưu đãi thuế đối với hàng gia công
Miễn thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu — khoản 6 Điều 16 Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu 107/2016/QH13 (tra văn bản hợp nhất 96/VBHN-VPQH ngày 31/3/2026), bao gồm:
- Nguyên liệu, bán thành phẩm, vật tư, linh kiện nhập khẩu cấu thành hoặc trực tiếp tham gia quá trình gia công (kể cả trường hợp bên nhận gia công tự nhập khẩu);
- Hàng mẫu; máy móc, thiết bị nhập khẩu theo thoả thuận trong hợp đồng gia công;
- Sản phẩm hoàn chỉnh nhập khẩu để gắn vào hoặc đóng chung với sản phẩm gia công thành mặt hàng đồng bộ để xuất khẩu;
- Linh kiện, phụ tùng nhập khẩu để bảo hành sản phẩm gia công xuất khẩu;
- Hàng nhập khẩu để gia công nhưng được phép tiêu huỷ tại Việt Nam và thực tế đã tiêu huỷ;
- Sản phẩm gia công xuất khẩu.
Lưu ý: sản phẩm gia công xuất khẩu được sản xuất từ nguyên liệu, vật tư trong nước có thuế xuất khẩu thì phải chịu thuế xuất khẩu đối với phần trị giá nguyên liệu, vật tư trong nước cấu thành trong sản phẩm.
Điều kiện xác định miễn thuế chi tiết tại Điều 10 Nghị định 134/2016/NĐ-CP (sửa bởi khoản 4 Điều 1 Nghị định 18/2021/NĐ-CP): có hợp đồng gia công; đã thông báo cơ sở sản xuất; hàng hoá thực tế sử dụng để gia công sản phẩm đã xuất khẩu (kể cả xuất khẩu tại chỗ với điều kiện thông báo tờ khai trong 15 ngày — điểm g, h khoản 2 Điều 10).
Hết thời hạn hợp đồng gia công: xử lý nguyên liệu dư thừa
Hết thời hạn hợp đồng gia công, hàng nhập khẩu để gia công không sử dụng hết phải tái xuất. Trường hợp không tái xuất, sản phẩm không xuất khẩu, hoặc nguyên liệu dư thừa không xuất khẩu — phải đăng ký tờ khai hải quan mới, kê khai và nộp thuế theo mức thuế suất, trị giá tính thuế tại thời điểm đăng ký tờ khai mới.
Câu hỏi thường gặp
Doanh nghiệp FDI tại Việt Nam có được nhận gia công cho thương nhân nước ngoài không?
Được. Tổ chức, cá nhân Việt Nam — kể cả thương nhân có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam — đều được nhận gia công cho thương nhân nước ngoài theo Điều 51 Luật Quản lý ngoại thương 05/2017/QH14, trừ hàng hoá thuộc danh mục cấm/tạm ngừng.
Gia công khác SXXK ở điểm nào quan trọng nhất?
Ở quyền sở hữu và quan hệ hợp đồng: gia công làm theo đơn đặt hàng của thương nhân nước ngoài, sản phẩm thuộc quyền định đoạt của bên đặt gia công, bên nhận hưởng thù lao; SXXK là doanh nghiệp tự nhập nguyên liệu, tự sản xuất, tự xuất khẩu với quyền sở hữu của chính mình.
Thông báo chậm hợp đồng gia công lại có mất quyền miễn thuế không?
Theo hướng dẫn nghiệp vụ của cơ quan hải quan, thông báo chậm chỉ bị xử phạt vi phạm hành chính, không bị ấn định thuế nếu đáp ứng điều kiện miễn thuế và hàng hoá thực tế đã xuất khẩu.
Văn bản pháp luật áp dụng
- Luật Thương mại 36/2005/QH11 — tra văn bản hợp nhất 113/VBHN-VPQH ngày 28/8/2025 (Điều 178, 179, 180);
- Luật Quản lý ngoại thương 05/2017/QH14 (hiệu lực 01/01/2018) — Điều 51;
- Nghị định 69/2018/NĐ-CP (15/5/2018) — tra văn bản hợp nhất 24/VBHN-BCT (Điều 38–45);
- Luật Hải quan 54/2014/QH13 — tra văn bản hợp nhất 54/VBHN-VPQH ngày 23/3/2026 (Điều 59, 60);
- Thông tư 38/2015/TT-BTC (sửa bởi Thông tư 39/2018/TT-BTC và Thông tư 121/2025/TT-BTC, hiệu lực 01/02/2026) — Điều 56, 62;
- Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu 107/2016/QH13 — tra văn bản hợp nhất 96/VBHN-VPQH ngày 31/3/2026 (khoản 6 Điều 16);
- Nghị định 134/2016/NĐ-CP (sửa bởi khoản 4 Điều 1 Nghị định 18/2021/NĐ-CP) — Điều 10.
Lưu ý: bài viết tổng hợp theo văn bản pháp luật hiện hành tại ngày 14/10/2026. Chi tiết điều khoản nên được đối chiếu trực tiếp với văn bản hợp nhất mới nhất trước khi áp dụng.
Doanh nghiệp chuẩn bị ký hợp đồng gia công với đối tác nước ngoài? Liên hệ FLAT Law Firm để được tư vấn.
Thông tin trên chỉ mang tính tham khảo, không phải tư vấn pháp lý.
Thông tin mang tính tham khảo, không phải tư vấn pháp lý. Nội dung do AI Legal Council kiểm tra chất lượng, chưa được luật sư người thật duyệt.