Tình huống: hai bên tranh chấp tiền hàng đã ngồi lại với thẩm phán và ký biên bản hòa giải thành: con nợ cam kết trả 3 đợt trong 90 ngày. Đợt một đến hạn, con nợ im lặng. Bên bán hỏi: tờ biên bản hòa giải đó có «sức nặng» đến đâu — có phải kiện lại từ đầu không? Câu trả lời ngắn: không phải kiện lại, nếu hòa giải thành đã được tòa án ra quyết định công nhận.
Từ biên bản hòa giải thành đến quyết định công nhận
Theo Bộ luật Tố tụng dân sự 91/2015/QH13 (BLTTDS 2015), khi hòa giải thành, tòa án lập biên bản hòa giải thành ghi rõ nội dung thỏa thuận. Sau 07 ngày kể từ ngày lập biên bản, nếu không đương sự nào thay đổi ý kiến về sự thỏa thuận, thẩm phán ra quyết định công nhận sự thỏa thuận của các đương sự theo Điều 212. Văn bản có giá trị thi hành là quyết định công nhận này — không phải biên bản hòa giải đứng riêng.
Điểm thực hành hay bị bỏ qua: trong 7 ngày «nguội» đó, một bên đổi ý và thông báo bằng văn bản thì tòa án không ra quyết định công nhận mà đưa vụ án ra xét xử. Vì vậy bên đã thắng thế trong thỏa thuận cần theo sát mốc 7 ngày và yêu cầu tòa ra quyết định ngay khi đủ điều kiện.
Giá trị thi hành: ngang bản án, và không có phúc thẩm
Quyết định công nhận sự thỏa thuận của các đương sự có hiệu lực thi hành như bản án: bên được thi hành có quyền yêu cầu cơ quan thi hành án dân sự cưỡng chế theo Luật Thi hành án dân sự nếu bên kia không tự nguyện thực hiện — kê biên, phong tỏa, bán đấu giá như thi hành một bản án tiền hàng thông thường. Đây chính là lý do hòa giải thành tại tòa mạnh hơn hẳn một biên bản thỏa thuận tự lập ngoài tòa.
Đổi lại tính chung cuộc: quyết định công nhận không bị kháng cáo, kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm. Một bên «hối hận» vì thỏa thuận bất lợi không mở lại được vụ án bằng kháng cáo; quyết định chỉ có thể bị xem xét lại theo giám đốc thẩm hoặc tái thẩm trong những trường hợp đặc biệt luật định — ví dụ thỏa thuận trái pháp luật hoặc xâm phạm lợi ích công. Khi ký hòa giải, hãy ký như ký một bản án: đọc kỹ từng đợt trả, lãi chậm trả và hậu quả khi trễ hạn.
Soạn nội dung hòa giải để thi hành được thật
- Chia đợt và gắn hậu quả: ghi rõ từng đợt tiền, ngày đến hạn và điều khoản «trễ một đợt thì toàn bộ số còn lại đến hạn ngay» — thiếu điều khoản này, mỗi đợt trễ là một lần chờ đợi riêng;
- Ghi lãi và chi phí: lãi chậm trả cho phần quá hạn, ai chịu án phí và chi phí thi hành án — hòa giải thành vẫn phải quyết án phí theo quy định;
- Gắn tài sản cụ thể: nếu con nợ có tài sản, thỏa thuận nên chỉ rõ tài sản bảo đảm cho nghĩa vụ trả tiền để bước thi hành án đi thẳng vào tài sản đó;
- Không thỏa thuận ngoài khả năng: lịch trả nợ vượt quá dòng tiền thật của con nợ chỉ tạo ra một quyết định đẹp trên giấy và một hồ sơ thi hành án dài hạn.
Câu hỏi thường gặp
Hòa giải thành tại tòa xong, bên kia không trả thì có phải kiện lại không?
Không. Khi tòa án đã ra quyết định công nhận sự thỏa thuận theo Điều 212 BLTTDS 2015, quyết định có hiệu lực như bản án; bên được thi hành nộp đơn yêu cầu thi hành án dân sự để cưỡng chế, không cần khởi kiện lại vụ tranh chấp cũ.
Biên bản hòa giải thành và quyết định công nhận khác nhau thế nào?
Biên bản ghi nhận thỏa thuận tại phiên hòa giải. Sau 07 ngày nếu không bên nào thay đổi ý kiến, tòa án ra quyết định công nhận sự thỏa thuận — đây mới là văn bản có hiệu lực thi hành và được thi hành án như bản án.
Đã ký hòa giải thành rồi đổi ý có kháng cáo được không?
Không có phúc thẩm đối với quyết định công nhận sự thỏa thuận. Quyết định chỉ bị xem xét theo giám đốc thẩm hoặc tái thẩm trong trường hợp đặc biệt luật định. Vì vậy nội dung thỏa thuận phải được soát kỹ trước khi ký, như soát một bản án.
Trong thời hạn 7 ngày sau hòa giải thành, một bên đổi ý thì sao?
Bên đổi ý thông báo bằng văn bản cho tòa án trong thời hạn đó thì tòa án không ra quyết định công nhận và vụ án được đưa ra xét xử theo thủ tục thông thường. Bên còn lại cần theo dõi chặt mốc thời gian này.
Bài viết liên quan
- Mua hàng bị lỗi, hàng giả: khiếu nại người tiêu dùng ở Việt Nam
- Tranh chấp mua hàng online: đòi tiền khi shop không giao hàng
- Thủ tục thỏa thuận song phương (MAP) khi bị đánh thuế trùng do điều chỉnh chuyển giá
- Điều chỉnh tương ứng (corresponding adjustment) khi nước kia đã điều chỉnh tăng
- Thương lượng trong tranh chấp đầu tư FDI: cách chuẩn bị và chiến lược đàm phán
Nội dung phân tích được đối chiếu trực tiếp với quy định pháp luật Việt Nam hiện hành và thực tiễn giải quyết hồ sơ đầu tư nước ngoài (FDI) tại FLAT LAW FIRM.
