Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 (hiệu lực từ 01/7/2026) — lưu ý đây là luật của Quốc hội, khác với số hiệu văn bản của Ủy ban Thường vụ Quốc hội 109/2025/UBTVQH15 — quy định hai cách tính thuế hoàn toàn khác nhau cho hai loại thu nhập phổ biến nhất của cá nhân: tiền lương, tiền công và chuyển nhượng chứng khoán. Nhầm lẫn giữa hai cách tính là sai sót phổ biến khiến người nộp thuế tính sai nghĩa vụ của mình.
Tiền lương: biểu thuế lũy tiến 5 bậc
Thu nhập từ tiền lương, tiền công chịu thuế theo biểu thuế lũy tiến từng phần 5 bậc với các mức 5%, 10%, 20%, 30%, 35% (Điều 9 Luật TNCN 109/2025/QH15). Trước khi áp biểu thuế, cá nhân được trừ giảm trừ gia cảnh 15,5 triệu đồng/tháng cho bản thân và 6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc. Thu nhập càng cao, phần vượt qua từng bậc chịu thuế suất càng lớn — đó là bản chất của thuế lũy tiến.
Chuyển nhượng chứng khoán: 0,1% trên giá bán từng lần
Ngược lại, thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán không áp biểu lũy tiến. Thuế được tính bằng 0,1% nhân (×) giá chuyển nhượng của từng lần chuyển nhượng (khoản 2 Điều 13) — và điểm quan trọng nhất: kể cả khi bán lỗ. Người bán lỗ vẫn phải nộp thuế 0,1% trên giá bán, vì đây là loại thuế đánh trên doanh thu chuyển nhượng, không phải trên lợi nhuận. Lỗ hay lãi không làm thay đổi nghĩa vụ thuế.
So sánh nhanh
- Cách tính: tiền lương — lũy tiến từng phần 5 bậc (5–35%); chứng khoán — tỷ lệ cố định 0,1%;
- Cơ sở tính thuế: tiền lương — thu nhập tính thuế sau khi trừ giảm trừ gia cảnh; chứng khoán — giá chuyển nhượng của từng lần;
- Trường hợp lỗ/thu nhập thấp: tiền lương — thu nhập thấp thì thuế thấp hoặc không phát sinh; chứng khoán — bán lỗ vẫn nộp 0,1% trên giá bán.
Luật 09/2026/QH16 chỉ sửa khoản 1 Điều 7
Một điểm cần tránh nhầm lẫn khi tra cứu: Luật số 09/2026/QH16 chỉ sửa đổi khoản 1 Điều 7 của Luật TNCN 109/2025 — các quy định về biểu thuế tiền lương (Điều 9) và thuế chuyển nhượng chứng khoán (khoản 2 Điều 13) không bị chạm tới. Vì vậy, với hai nội dung này, áp dụng trực tiếp Luật 109/2025/QH15.
Thực tiễn cho người nộp thuế
- Người chỉ có thu nhập tiền lương: theo dõi giảm trừ gia cảnh và người phụ thuộc để xác định đúng bậc thuế;
- Nhà đầu tư chứng khoán: dự trù 0,1% thuế trên mỗi lần bán vào chi phí giao dịch — bán lỗ không miễn thuế;
- Người có cả hai loại thu nhập: hai cách tính áp dụng độc lập cho từng loại, không gộp chung.
Câu hỏi thường gặp
109/2025/QH15 và 109/2025/UBTVQH15 có phải là một không?
Không. Đây là bẫy tra cứu: luật TNCN mới là 109/2025/QH15 của Quốc hội; 109/2025/UBTVQH15 là số hiệu của văn bản khác do Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành.
Bán cổ phiếu bị lỗ có phải nộp thuế TNCN không?
Có — 0,1% trên giá chuyển nhượng của từng lần (khoản 2 Điều 13), áp dụng kể cả khi bán lỗ.
Căn cứ pháp lý: Luật Thuế thu nhập cá nhân 109/2025/QH15 (Điều 9, khoản 2 Điều 13); Luật 09/2026/QH16 (sửa khoản 1 Điều 7).
Cần rà soát nghĩa vụ thuế, hóa đơn điện tử hoặc các vấn đề pháp lý gia đình cho cá nhân và doanh nghiệp? Liên hệ qua trang Liên hệ của FLAT Law Firm để được tư vấn.
Thông tin trên chỉ mang tính tham khảo, không phải tư vấn pháp lý. Tình huống cụ thể cần được luật sư đánh giá riêng.
Nội dung pháp lý của bài viết do AI Legal Council của FLAT soát xét và trình chủ sở hữu phê duyệt; đây không phải ý kiến của luật sư người thật và không thay thế tư vấn pháp lý cho từng trường hợp cụ thể.