Li-xăng nhãn hiệu từ 01/4/2026: không bắt buộc đăng ký, tự nguyện minh bạch

Từ ngày 01/4/2026, hợp đồng li-xăng nhãn hiệu (hợp đồng sử dụng nhãn hiệu) đã có một thay đổi căn bản: không còn bắt buộc phải đăng ký tại Cục Sở hữu trí tuệ mới có giá trị pháp lý đối với bên thứ ba. Đây là điểm mới của Luật số 131/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung Luật Sở hữu trí tuệ, được ghi nhận trong văn bản hợp nhất 67/VBHN-VPQH. Doanh nghiệp đang sử dụng mô hình nhượng quyền sử dụng thương hiệu cần cập nhật ngay để không còn lúng túng về thủ tục đăng ký.

1. Thay đổi tại Điều 148.3 từ 01/4/2026

Theo khoản 52 Điều 1 Luật 131/2025/QH15 (có hiệu lực từ 01/4/2026), khoản 3 Điều 148 Luật SHTT nay quy định: hợp đồng sử dụng đối tượng sở hữu công nghiệp — trừ hợp đồng sử dụng nhãn hiệu — phải đăng ký tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền mới có giá trị pháp lý đối với bên thứ ba.

Hệ quả trực tiếp:

Hợp đồng li-xăng nhãn hiệu có hiệu lực theo thỏa thuận của các bên (Điều 148.2), không phụ thuộc vào việc có đăng ký tại Cục SHTT hay không.
Quy định cũ — bắt buộc đăng ký để hợp đồng có giá trị đối với bên thứ ba — không còn áp dụng với nhãn hiệu. Quy định này vẫn áp dụng cho các đối tượng sở hữu công nghiệp khác (sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí…).
Chính phủ quy định hồ sơ đăng ký hợp đồng sử dụng đối tượng sở hữu công nghiệp tại Điều 150 (bản Luật 131/2025/QH15), được hướng dẫn bởi Nghị định 100/2026/NĐ-CP và Thông tư 10/2026/TT-BKHCN (cùng có hiệu lực từ 01/4/2026; mẫu biểu sửa bởi Thông tư 20/2026/TT-BTC từ 01/7/2026) — áp dụng cho các đối tượng còn lại, không phải nhãn hiệu.

2. Hợp đồng li-xăng nhãn hiệu vẫn phải đáp ứng điều kiện gì?

Việc bãi bỏ yêu cầu đăng ký bắt buộc không có nghĩa là hợp đồng được lập tùy tiện. Theo Điều 141–144 Luật SHTT (VBHN 67/2026), hợp đồng li-xăng nhãn hiệu vẫn phải:

Lập thành văn bản (Điều 141);
Xác định rõ dạng hợp đồng: độc quyền, không độc quyền hoặc thứ cấp (Điều 142–143) — dạng độc quyền có nghĩa là bên chuyển quyền không được ký thêm hợp đồng với bên thứ ba trong phạm vi đã cấp;
Có đầy đủ nội dung chủ yếu theo Điều 144 (các bên, đối tượng, phạm vi, thời hạn, giá chuyển giao, quyền và nghĩa vụ);
Tuân thủ điều cấm: các điều khoản vi phạm điều cấm của pháp luật mặc nhiên vô hiệu (Điều 144);
Riêng đối với nhãn hiệu: bên được chuyển quyền có nghĩa vụ ghi chỉ dẫn hàng hóa được sản xuất theo hợp đồng sử dụng nhãn hiệu trên hàng hóa hoặc bao bì hàng hóa (Điều 142.4).

3. Đăng ký tự nguyện: còn giá trị gì?

Dù không còn là điều kiện bắt buộc, việc đăng ký hợp đồng li-xăng nhãn hiệu — nếu được cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận — vẫn có thể mang lại giá trị thực tế:

Tính minh bạch: thông tin về quan hệ li-xăng được ghi nhận công khai, thuận tiện khi đối tác, ngân hàng hoặc cơ quan chức năng cần kiểm tra;
Thuận tiện chứng minh: khi xảy ra tranh chấp hoặc khi xử lý hành vi xâm phạm, hồ sơ đăng ký là căn cứ chứng minh nhanh gọn về quyền sử dụng hợp pháp.

Nguyên tắc bắt buộc khi đề cập đến đăng ký trong bối cảnh mới: phải ghi rõ đây là đăng ký tự nguyện, không phải điều kiện hiệu lực của hợp đồng. Lưu ý thận trọng: cơ chế tiếp nhận đăng ký tự nguyện cụ thể hiện chưa được xác minh đầy đủ — doanh nghiệp nên liên hệ trực tiếp Cục SHTT để được hướng dẫn trước khi thực hiện.

4. Phân biệt li-xăng với chuyển nhượng nhãn hiệu

Đây là điểm dễ nhầm nhất và có hậu quả pháp lý hoàn toàn khác nhau:

Li-xăng = chuyển quyền sử dụng nhãn hiệu; chủ sở hữu vẫn giữ quyền sở hữu. Từ 01/4/2026 không bắt buộc đăng ký.
Chuyển nhượng = chuyển quyền sở hữu (sang tên chủ văn bằng bảo hộ). Hợp đồng chuyển nhượng chỉ có hiệu lực khi đã được đăng ký tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền về sở hữu công nghiệp (Điều 148.1) — đây là điều kiện hiệu lực, không chỉ là vấn đề đối kháng với bên thứ ba.

Nhầm lẫn hai cơ chế này có thể dẫn đến việc cho rằng “đã ký hợp đồng là đã sở hữu nhãn hiệu”, trong khi thực tế người nhận chuyển nhượng chưa trở thành chủ văn bằng nếu chưa đăng ký.

5. Khuyến nghị thực hành

Luôn lập hợp đồng li-xăng bằng văn bản, đầy đủ nội dung chủ yếu theo Điều 144;
Thỏa thuận rõ phạm vi, thời hạn, lãnh thổ và loại hình li-xăng (độc quyền hay không độc quyền);
Rà soát các điều khoản cấm trước khi ký để tránh điều khoản mặc nhiên vô hiệu;
Cân nhắc đăng ký tự nguyện để tăng tính minh bạch và thuận tiện chứng minh khi có tranh chấp;
Nếu giao dịch thực chất là chuyển quyền sở hữu, phải làm thủ tục đăng ký chuyển nhượng tại Cục SHTT — không áp dụng cơ chế li-xăng.

6. Câu hỏi thường gặp

Hợp đồng li-xăng nhãn hiệu đã đăng ký trước 01/4/2026 thì sao?
Việc áp dụng quy định chuyển tiếp cho các hợp đồng đã đăng ký trước thời điểm Luật 131/2025/QH15 có hiệu lực cần được đối chiếu với văn bản hướng dẫn cụ thể; không nên suy đoán mà nên tham vấn ý kiến pháp lý cho từng trường hợp.

Không đăng ký thì bên thứ ba có bị ràng buộc không?
Từ 01/4/2026, hợp đồng li-xăng nhãn hiệu có hiệu lực theo thỏa thuận của các bên. Khi có tranh chấp, hợp đồng hợp lệ là căn cứ chứng minh quyền sử dụng hợp pháp của bên được chuyển quyền.

Hợp đồng li-xăng thứ cấp (sub-license) có áp dụng nguyên tắc mới không?
Có. Li-xăng thứ cấp là một trong các dạng hợp đồng sử dụng đối tượng sở hữu công nghiệp theo Điều 141–143 Luật SHTT, và nguyên tắc hiệu lực theo thỏa thuận áp dụng tương tự.

Hợp đồng li-xăng nhãn hiệu có bắt buộc công chứng không?
Không. Luật SHTT chỉ yêu cầu hợp đồng được lập thành văn bản; không quy định bắt buộc công chứng, chứng thực.

Nguồn trích dẫn

Luật Sở hữu trí tuệ, văn bản hợp nhất 67/VBHN-VPQH: Điều 141–144, Điều 148.2, Điều 148.3 (bản sửa đổi bởi Luật 131/2025/QH15), Điều 150;
Luật 131/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ — có hiệu lực từ 01/4/2026;
Nghị định 100/2026/NĐ-CP — có hiệu lực từ 01/4/2026;
Thông tư 10/2026/TT-BKHCN — có hiệu lực từ 01/4/2026 (mẫu biểu được sửa đổi bởi Thông tư 20/2026/TT-BTC từ 01/7/2026).

Bài viết liên quan

Thông tin tham khảo, không phải tư vấn pháp lý. Nội dung do AI soạn thảo, sẽ được AI Legal Council của FLAT Law Firm kiểm tra chất lượng trước khi xem xét đăng tải; không phải ý kiến tư vấn của luật sư người thật. Quy định pháp luật có thể thay đổi; bạn nên đối chiếu văn bản hiện hành trước khi áp dụng.

Cần soạn thảo hoặc rà soát hợp đồng li-xăng nhãn hiệu theo quy định mới? Liên hệ FLAT Law Firm để được tư vấn.