Cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA — Direct Power Purchase Agreement) cho phép bên phát điện tái tạo bán điện trực tiếp cho khách hàng sử dụng điện lớn mà không qua khâu mua bán trung gian truyền thống. Khung pháp lý của cơ chế này vừa được cập nhật quan trọng bởi Nghị định 243/2026/NĐ-CP (có hiệu lực từ 26/6/2026), sửa đổi Nghị định 57/2025/NĐ-CP (ban hành 03/3/2025, thay thế Nghị định 80/2024/NĐ-CP) và Nghị định 58/2025/NĐ-CP. Bài viết đi theo cấu trúc: Luật Điện lực 2024 → Nghị định 57/2025/NĐ-CP → Nghị định 243/2026/NĐ-CP → lưu ý thực tiễn cho doanh nghiệp.
Cảnh báo số hiệu: Nghị định 243/2026/NĐ-CP (về DPPA/năng lượng) khác hoàn toàn với Nghị định 243/2025/NĐ-CP (về PPP) — khi tra cứu, trích dẫn phải kiểm tra kỹ số hiệu năm, tránh nhầm lẫn giữa hai văn bản.
1. Nền tảng: Luật Điện lực 2024
Luật Điện lực 2024 (61/2024/QH15) là văn bản mẹ tạo hành lang cho thị trường điện cạnh tranh, trong đó có cơ chế mua bán điện trực tiếp giữa đơn vị phát điện năng lượng tái tạo và khách hàng sử dụng điện lớn. Các nghị định dưới đây là văn bản triển khai chi tiết cơ chế này.
2. Nghị định 57/2025/NĐ-CP: thiết lập cơ chế DPPA
Nghị định 57/2025/NĐ-CP (ban hành 03/3/2025) thiết lập cơ chế mua bán điện trực tiếp, thay thế Nghị định 80/2024/NĐ-CP. Văn bản này quy định các mô hình DPPA (qua lưới điện quốc gia và qua đường dây riêng), điều kiện tham gia của bên phát điện và bên mua điện, cùng cơ chế giá, hợp đồng.
3. Nghị định 243/2026/NĐ-CP: những điểm mới quan trọng (hiệu lực 26/6/2026)
Nghị định 243/2026/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 57/2025/NĐ-CP và Nghị định 58/2025/NĐ-CP, với các điểm mới doanh nghiệp cần chú ý:
- Mở rộng chủ thể: đơn vị bán lẻ điện tại khu công nghiệp/cụm công nghiệp được tham gia cơ chế DPPA; trung tâm dữ liệu (data center) và trạm sạc được xác định là khách hàng lớn;
- Ngưỡng tham gia: đối với mua bán qua lưới điện quốc gia — bên phát điện có công suất từ 10MW trở lên, khách hàng có sản lượng tiêu thụ từ 200.000 kWh/tháng trở lên; đối với mua bán qua lưới điện riêng — khách hàng có sản lượng tiêu thụ trên 20.000 kWh/tháng;
- Giá điện qua lưới riêng: do hai bên thỏa thuận, không bị giới hạn bởi khung giá — tạo dư địa đàm phán lớn hơn cho các bên;
- Điện mặt trời mái nhà (ĐMTMN): tỷ lệ bán điện dư tối đa nâng từ 20% lên 50% — một thay đổi có lợi đáng kể cho chủ đầu tư điện mặt trời mái nhà.
4. Thí điểm tại TP.HCM: Nghị quyết 47/2026/NQ-HĐND
Nghị quyết 47/2026/NQ-HĐND của TP.HCM liên quan đến triển khai DPPA mang tính thí điểm trong phạm vi địa phương — không phải chính sách áp dụng toàn quốc. Doanh nghiệp ngoài TP.HCM không mặc định áp dụng nội dung của nghị quyết này; doanh nghiệp tại TP.HCM cần đọc kỹ phạm vi, điều kiện thí điểm.
5. Lưu ý thực tiễn cho doanh nghiệp
- Kiểm tra ngưỡng trước khi đàm phán: đối chiếu công suất/sản lượng của mình với ngưỡng 10MW, 200.000 kWh/tháng (lưới quốc gia) hoặc 20.000 kWh/tháng (lưới riêng) — không đạt ngưỡng thì chưa đủ điều kiện tham gia;
- Data center và trạm sạc: với tư cách khách hàng lớn mới được ghi nhận, các chủ đầu tư hạ tầng số nên đánh giá sớm phương án mua điện trực tiếp từ nguồn tái tạo để tối ưu chi phí năng lượng và mục tiêu phát thải;
- Đàm phán giá lưới riêng: vì không có trần khung giá, điều khoản giá trong hợp đồng DPPA qua lưới riêng phụ thuộc hoàn toàn vào năng lực đàm phán — cần rà soát kỹ công thức giá và cơ chế điều chỉnh;
- Điện mặt trời mái nhà: cập nhật lại bài toán tài chính với tỷ lệ bán điện dư tối đa 50%;
- Phân biệt văn bản: luôn kiểm tra số hiệu năm khi trích dẫn — 243/2026 (DPPA) khác 243/2025 (PPP).
Câu hỏi thường gặp
Doanh nghiệp nhỏ có tham gia DPPA được không?
Cơ chế DPPA đặt ngưỡng tối thiểu (ví dụ 200.000 kWh/tháng qua lưới quốc gia, trên 20.000 kWh/tháng qua lưới riêng). Doanh nghiệp không đạt ngưỡng chưa đủ điều kiện tham gia theo quy định hiện hành.
Giá điện DPPA qua lưới riêng có bị khống chế không?
Không. Theo Nghị định 243/2026/NĐ-CP, giá do hai bên thỏa thuận, không bị giới hạn bởi khung giá.
Nghị quyết 47/2026/NQ-HĐND của TP.HCM áp dụng toàn quốc không?
Không. Đây là văn bản mang tính thí điểm trong phạm vi TP.HCM.
Căn cứ pháp lý chính: Luật Điện lực 2024 (61/2024/QH15); Nghị định 57/2025/NĐ-CP (03/3/2025, thay NĐ 80/2024/NĐ-CP); Nghị định 243/2026/NĐ-CP (hiệu lực 26/6/2026, sửa NĐ 57/2025/NĐ-CP và NĐ 58/2025/NĐ-CP); Nghị quyết 47/2026/NQ-HĐND của TP.HCM (thí điểm địa phương). Tình trạng hiệu lực được đối chiếu tại ngày 14/10/2026. Thông tư 29/2026/TT-BCT và công thức Phụ lục I là nội dung đang được tiếp tục đối chiếu toàn văn.
Xem thêm các bài viết thuộc chuyên mục Pháp lý doanh nghiệp.
Thông tin tham khảo, không phải tư vấn pháp lý.
Nội dung pháp lý của bài viết do FLAW AI Legal Council soát xét và trình chủ sở hữu phê duyệt; đây không phải ý kiến của luật sư người thật và không thay thế tư vấn pháp lý cho từng trường hợp cụ thể.
Doanh nghiệp phát điện tái tạo hoặc khách hàng sử dụng điện lớn cần đánh giá điều kiện tham gia cơ chế DPPA và soạn thảo hợp đồng mua bán điện? Liên hệ qua trang Liên hệ của FLAT Law Firm để được hỗ trợ.